Heden

STICHTING TOT BEHEER VAN WERK IV/ ANBI

Eigenaar van het Fort Werk IV  is de gemeente Bussum. Het Fort Werk IV wordt beheerd door de STICHTING TOT BEHEER VAN WERK IV. Deze stichting is aangewezen tot Algemeen Nut Beogende Instelling ( verkort een z.g. ANBI status). Dit houdt in dat giften, legaten e.d. fiscaal aftrekbaar zijn.

De Stichting heeft de restauratie laten uitvoeren en ontwikkelt plannen voor culturele en creatieve functies. Belangrijkste drager van die functie is Vernissage die gedurende het hele jaar creatieve en culinaire activiteiten ontplooit.

De leden ( allen vrijwilligers) van het Bestuur van de Stichting zijn:

Johan Cnossen (voorzitter), Sytze van der Veen (secretaris), Willem Edens (penningmeester), Hanneke Jager en Ronald Hof.

Fortwachter en huurder van de artillerieloods op het Fort is Nanny Blank van Vernissage.

In 1998 heeft de  eigenaar van Werk IV, de gemeente Bussum, het werk in erfpacht gegeven aan de Stichting tot Beheer van Werk IV. De stichting stelt zich als doel Werk IV ( Fort Werk IV in de volksmond) te behouden als cultureel erfgoed. In 2006 heeft Werk IV in het van toepassing zijnde bestemmingsplan van de gemeente Bussum de bestemming van educatief, cultureel en recreatief object gekregen. De stichting wil aan deze doelstellingen passende invullingen geven. Conform de doelstelling van de Hollandse Waterlinie is het adagium daarbij ‘’behoud door gebruik’’.

Na oplevering van de tweede fase van de renovatie en de festiviteiten daaromtrent, is de focus van het bestuur verschoven van renovatie naar beheer en behoud. Dit heeft tot nog toe geresulteerd in inbreng: (i) uitvoering van het Groenplan; binnenterrein en entree, (ii) uitwerking Fortenland concept en (iii) opstellen van een erfpachtovereenkomst voor de woning. De toekomstvisie is in 2012 afgerond. De vertaling in een meerjaren exploitatie-overzicht dient op basis van ervaringscijfers nog te worden gemaakt.

De Verkorte balans publicatie Fort Werk IV kunt onder deze link vinden

RESTAURATIE
Restauratie Fortwerk IV
De Provincie Noord-Holland en de Gemeente Bussum maakten de restauratie van Fort Werk IV financieel mogelijk. De restauratie is in 2007 gestart en in 2009 goeddeels afgerond. Bij de restauratie is alles in het werk gesteld om het historische karakter van Werk IV te behouden voor de toekomst.

De restauratie kwam tot stand in nauwe samenwerking tussen het bestuur van de stichting tot Beheer van Werk IV, Stichting Herstelling Gooi- en Vechtstreek en Bouwadvies Groot-Holland. Zij hebben dankbaar gebruik gemaakt van de expertise van het Projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie en Monumentenwacht Noord Holland.

Speciale aandacht verdient de inzet van de STICHTING HERSTELLING GOOI EN VECHTSTREEK voor de restauratie van het Fort Werk IV. Deze Stichting heeft niet alleen sinds 2007 geweldig veel werk verzet om het Fort in zijn oude glorie te restaureren. Tegelijkertijd heeft de Stichting aan jongeren kansen geboden op een plek op de arbeidsmarkt. Stichting Herstelling biedt jongeren een werkervaringplek. Deze jongeren hebben hun school voortijdig verlaten of hebben anderszins moeite om te leren of een baan te krijgen. Werken met hun handen gaat hun vaak beter af dan leren op school. Tot onze grote spijt is Stichting Herstelling Bussum voorjaar 2013 opgehouden te bestaan.

Stichting Herstelling is sinds 1995 werkzaam in de Stelling van Amsterdam. Na succesvol werk in Amsterdam en in Den Helder kwam Het Gooi aan de beurt. De goede begeleiding, en duidelijke werk- en gedragsregels hebben al heel wat jongeren verder geholpen. Een ‘stageperiode’ begint met eenvoudige onderhoudswerkzaamheden zoals slopen, opruimen en snoeien. Ondertussen wordt geprobeerd de jongens een positieve werkhouding bij te brengen. Als dat allemaal lukt, dan kunnen ze vervolgens aan beroepen in de bouw snuffelen, zoals schilder, timmerman of bosbouwer.

Wat is er technisch tijdens de restauratie van Fort Werk IV in Bussum allemaal gebeurd?
Fortwerk IV Restauratie technischAllereerst werden de muren van de kazematten gerestaureerd door het herstellen van de muren en het voegwerk, het terugbrengen van ramen en deuren en het bestrijden van vochtproblemen in de kazematten. Begonnen werd met het consolideren van de funderingen, waarvoor deze eerst werden blootgelegd. Ook werden de koppen van de kazematten blootgelegd. Hierbij werd een onbekend drainagesysteem aangetroffen. In het aangepaste drainageplan werd drainage aan zowel de onderzijde als de bovenzijde van de kazematten toegepast. De muren werden vanaf de fundering gecontroleerd. Daarbij werden loszittende voegen verwijderd, stenen ingeboet, voegen hersteld en werd vervolgens de fundering aangesmeerd (vertinnen). De muur van de rechterkazemat is onder lage druk gereinigd waarna de loszittende voegen werden verwijderd evenals de afsmeerlaag aan de bovenzijde en aan de zijkanten. Sommige stenen werden opnieuw ingeboet en met water is het slijpstof verwijderd. Voegen die nog goed waren, bleven zitten. Loszittende voegen werden vervangen door voegwerk van dezelfde kleur. Het voegsel werd met de hand gemaakt, zodat dit het beste aansloot op het originele voegwerk. Soms werd er door drie voegers tegelijk gewerkt. Een tijdrovend werk, waarbij eerst de lintvoeg werd gezet. Nadat deze op vorm was gesneden en gedroogd, volgde het zetten en snijden van de stootvoeg.

De schoorsteenschachten zijn leeggezogen en de schoorstenen werden weer opgemetseld tot de originele hoogte en afgedekt met betonnen platen. Ook de funderingen van de schoorstenen werden gerestaureerd tot op twee meter diepte. Daarbij werden de schoorstenen onder het grondniveau geheel afgesmeerd, zodat de restauratie duurzamer is. Daarna werd het talud hersteld en later ingezaaid met gras.

De vergane ijzeren strippen onder de lateien boven de deuren zijn vervangen door lood. De schouderblokken werden gefixeerd en ingemetseld en de bovenzijde van de muur werd conform het originele bestek enigszins schuin aflopend vertind.

Poterne ingang voor restauratieDe enige overgebleven originele kazematdeur is hersteld en er werden nieuwe ramen, deuren, kozijnen en luikenvervaardigd. Bij de ramen is de originele zesvlaksverdeling (2×3), zoals omschreven in het originele bestek uit 1868, teruggebracht. Het houtwerk werd binnen in een lichtgrijze tint geschilderd op basis van informatie uit het originele bestek. De ruitjes in de ramen zijn gemaakt uit zogenaamd Van Ruysdaelglas. Dit glas komt overeen met de dikte van de originele ruiten en heeft toch een isolerende werking. Hierdoor zijn de kazematten zonder warmteverlies en geluidoverlast met geopende luiken te gebruiken en dat geeft een sfeervolle indruk. Het pas maken, afhangen en monteren van hang en sluitwerk was een intensieve klus gezien de ongeveer negen centimeter dikke massieve luiken en deuren.

In de kazematten aan de rechterzijde werden de stalen platen die de luikopeningen middelste kazemat jarenlang hadden afgesloten verwijderd. Vervolgens werd ge gemetselde afsluiting aan de binnenzijde gesloopt, waarna ook daar de ramen en de luiken konden worden teruggebracht.

Na het herstel van de kazematten volgde fase 2 van de restauratie, het herstel en de consolidatie van de gecreneleerde muur (dit is een muur met schietgaten).  Er is een c.v.-installatie in de Poterne aangelegd evenals toiletvoorzieningen, nadat daarvoor de vereiste monumenten- en bouwvergunning was verkregen. Ook werd een gasaansluiting in de Poterne aangebracht. Bij het herstel van de gecreneleerde muur is gezocht naar een goede verhouding tussen herstel en consolidatie. Er werd voor gekozen de schietgaten, die zo kenmerkend zijn voor deze unieke muur binnen Werk IV, in aanleg allemaal zichtbaar te maken.

GEBRUIK NU
Fort Werk IV biedt  tegenwoordig een geweldige omgeving voor creativiteit en cultuur.

Atelier VernissageIn de artillerieloods is Vernissage gevestigd. Hier kun je terecht voor workshops en andere activiteiten op creatief en culinair gebied, zoals cursussen koken, tekenen en schilderen voor kinderen en volwassenen.

In de gewelfde kazematten kan worden vergaderd, gepresenteerd of geconfereerd.

In de poterne, de ruim 34 meter lange ondergrondse doorgang,  wordt voor allerlei bijeenkomsten, exposities en etentjes.

Het Fort biedt daarnaast een sfeervol en gastvrij decor voor de Bussum cultureel jaarlijkse opening van Bussum Cultureel en is gastheer van een jaarlijkse natuurwerkdag, muzieklessen, schoolbezoeken, openlucht theatervoorstellingen, open monumentendagen etc. etc.

En niet te vergeten: Op Fort Werk IV kun je trouwen! Sinds 2010 is Fort Werk IV een officiële trouwlocatie van de gemeente Bussum!

Fort Werk IV maakt onderdeel uit van diverse FIETS- en WANDEL-routes.
Zie hiervoor onder “activiteiten”.

TOEKOMST
Het bestuur van de Stichting tot Beheer  van  Werk IV is ambitieus voor de toekomst van het prachtig gerestaureerde Fort Werk IV. Immers, nu moet het Fort ook zo goed mogelijk toegankelijk worden gemaakt voor iedereen die het Fort wil bezoeken. Het Fort moet daartoe duidelijk op de kaart worden gezet, te starten met de lokale en regionale kaart!

Dit wil het bestuur vooral in samenwerking met anderen bereiken, zoals de gemeente Bussum, het projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie en de bestuurders van forten in onze naaste omgeving (G4-overleg) etc. De toekomst van het Fort heeft sinds de restauratie de volle aandacht en dat zal het publiek de komende jaren gaan merken.

BEHEER / ORGANISATIE
Een grotere toegankelijkheid van het Fort Werk IV in de toekomst vraagt om ‘spelregels’ om de veiligheid en duurzaamheid van het Fort te kunnen blijven waarborgen. Deze ‘spelregels’ zullen dan ook worden ontwikkeld. Die spelregels gaan bijvoorbeeld over de begeleiding van kinderen op het fort en de bescherming van de aarden wallen tegen erosie door bewandelen en beklimmen van het fort.
Groenplan Fortwerk IV
GROENPLAN
Een slotstuk van de restauratie is de ontwikkeling van een groenplan voor het Fort Werk IV, als onderdeel van de zogenaamde groene long van de gemeente Bussum. Deze groene long is een groen gebied binnen de gemeente met een belangrijke recreatieve functie. Het groenplan wordt door de gemeente Bussum in overleg met het Bestuur van de Stichting tot Beheer van Fort Werk IV ontwikkeld en zal ervoor zorgen dat het gerestaureerde Fort nog beter tot zijn recht komt in zijn groene Bussumse omgeving.